საქართველოს კულტურის სამინისტროს სსიპ შემოქმედებითი საქართველოს სამეცნიერო ხელოვნებათმცოდნეობითი კვლევების ხელშეწყობის კონკურსში მოპოვებული დაფინანსების ფარგლებში, გამოიცა ფუნდამენტური მონოგრაფია — „ზოდიაქოს ნიშნები, როგორც ვიზუალური სემიოტიკური კოდი XI-XIX საუკუნეების ქართულ მოხატულ ხელნაწერებში“

თბილისი, 2026 წელი — ქართული ხელოვნებათმცოდნეობისა და თეოლოგიური კვლევების სივრცეში უმნიშვნელოვანესი სიახლეა. საერთაშორისო სამეცნიერო მიმოქცევაში შემოვიდა დეკანოზ ლევან მათეშვილისა და ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორის, როსტომ კაჭახიძის ავტორობით შექმნილი მასშტაბური მონოგრაფია. ნაშრომი პირველად სთავაზობს სამეცნიერო საზოგადოებას ქართულ ხელოვნებაში ზოდიაქოს ნიშანთა იკონოგრაფიული ევოლუციისა და მათი სემიოტიკური ტრანსფორმაციის კომპლექსურ კვლევის სრულ კორპუსს.

მონოგრაფია მკითხველს ამოგზაურებს XI-XIX საუკუნეების ქართული ხელნაწერი წიგნის დეკორსა და არქიტექტონიკაში (კრებულები: A-65, A-1454, S-1096, H-1027, K-258 და სხვა). კვლევის მთავარი მიღწევაა იმის წარმოჩენა, თუ როგორ იცვლიდა ფუნქციას ასტროლოგიური ნიშნები ეპოქების განმავლობაში: დამოუკიდებელი, საერო-სამეცნიერო ილუსტრაციიდან იგი თანდათან იქცევა რთულ ალეგორიულ ფორმად და, საბოლოოდ, საღვთო მართლმსაჯულების ესქატოლოგიურ სიმბოლოდ.

წიგნის უმთავრესი სამეცნიერო აღმოჩენები და აქცენტები: სვეტიცხოვლის მონუმენტური მხატვრობის კოსმოგრამის ახლებური წაკითხვა: ნაშრომში პირველადაა გავლებული კონცეპტუალური ხიდი ქართულ მინიატიურულ ფერწერასა და სვეტიცხოვლის საკათედრო ტაძრის XVII საუკუნის ფრესკას შორის. მკვლევრები დამაჯერებლად ამტკიცებენ, რომ ტაძრის სამხრეთ კედელზე გაშლილი „ზოდიაქოს რკალი“ არა ფიზიკური კალენდარი, არამედ მიწიერი დროის (ქრონოსის) რღვევისა და მარადიული ჟამის (ეონის) მოლოდინის უნიკალური ესქატოლოგიური ხატია.

„სასწორის“ იზოლაცია და საღვთო სამსჯავრო: წიგნში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ზოდიაქოს ერთადერთ საგნობრივ ნიშანს — „სასწორს“. ავტორები აჩვენებენ, თუ როგორ თავისუფლდება იგი ანთროპომორფული დასაყრდენისგან და იქცევა ფსიქოსტასიის (სულთა აწონვის) უნივერსალურ იარაღად. ნაშრომი, რომელიც გამოირჩევა მულტიდისციპლინური მიდგომით — აერთიანებს ხელოვნების ისტორიას, სემიოტიკას, თეოლოგიასა და ეპიგრაფიკას — ფუნდამენტურ სიახლეს წარმოადგენს ქართველოლოგიაში. ის ამსხვრევს სტერეოტიპებს საეკლესიოხელოვნებაში ასტრონომიული მოტივების გამოყენების შესახებ და ქართულ საეტლო ტრადიციას ერთიან, ღრმად მართლმადიდებლურ საღვთისმეტყველო ჩარჩოში აქცევს. ავტორთა შესახებ:

დეკანოზი ლევან მათეშვილი — ისტორიის, თეოლოგიისა და განათლების მეცნიერებების დოქტორი; საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის პროფესორი, არქეოლოგიისა და

საქართველოს ისტორიის დეპარტამენტის უფროსი, 60-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი.

როსტომ კაჭახიძე — ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (PhD); მკვლევარი, ძველი ქართული ხელოვნებისა და ქართული მინიატიურული მხატვრობის სპეციალისტი; სსიპ ქალაქ

თბილისის N161 საჯარო სკოლის მენტორი მასწავლებელი. 20-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი.

წიგნი გამიზნულია ხელოვნებათმცოდნეების, თეოლოგების, ისტორიკოსებისა და შუა საუკუნეების ქართული კულტურით დაინტერესებული ფართო საზოგადოებისთვის.